Hoe kies jij het beste voor je baby?

Tot eind jaren negentig was het gebruikelijk om baby’s vanaf vier maanden naast borst- of flesvoeding vast voedsel te gaan geven. Op basis van uitgebreide literatuurstudies en onderzoeksvergelijkingen van onder andere de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) werd toen besloten om met bijvoeding te starten vanaf zes maanden. Deze verschuiving zou de kans op allergieën, obesitas en diabetes verkleinen. Sindsdien heeft deze exclusieve zes-maanden-grens regelmatig onder druk gestaan. Een aantal jaren geleden naar aanleiding van een publicatie in een Brits medisch tijdschrift en onlangs opnieuw door een onderzoek vanuit het Erasmus MC.

Vanuit het Erasmus ziekenhuis is onderzoek gedaan naar de invloed van allergene producten zoals koemelk, soja, kippen-ei, pinda en noten. Het lijkt er op dat een (gecontroleerde) vroege blootstelling aan sommige voedingsmiddelen er juist voor zorgt dat deze stoffen beter verdragen worden op latere leeftijd. Ook uit andere studies is dit effect gebleken. Dat lijkt dus het tegenovergestelde van wat de WHO heeft geconstateerd!

De wisselende adviezen en de berichten in de media maken het er voor ouders niet makkelijker op om te bepalen wat waarheid is. Wat bij je ene kind nog een breed gedragen advies was, blijkt bij een volgend kind ineens weer achterhaald. Ook deskundigen zijn het niet met elkaar eens.

Bedrijven en geld onmisbaar bij onderzoek

Het gemakkelijkst voor ouders is om niet zomaar te geloven wat fabrikanten van babyvoeding beweren. Lastiger wordt het al als professionals zich laten sponsoren (klinkt vriendelijker dan uitbetalen) door fabrikanten. Zijn ze dan nog objectief? Fabrikanten sponsoren ook wetenschappelijk onderzoek. Soms het onderzoek zelf, soms ‘slechts’ het drukken van het proefschrift. Wanneer is een onderzoek of een advies 100% onafhankelijk en vrij van vooroordelen, overtuigingen en tunnelvisies? Deskundigen op het gebied van borstvoeding hebben grote bezwaren tegen Nutricia als sponsor van het Erasmus MC onderzoek en beschouwen de uitkomsten om deze reden onbetrouwbaar. Ik heb niet de wijsheid om te beoordelen in hoeverre deze bewering waar is, maar ik mag hopen van niet!

Het tegenargument is dat sponsoring van bedrijven onvermijdelijk is wil men wetenschappelijk onderzoek betaalbaar houden. Dat geloof ik, maar vraag me niet waar precies de grens ligt, dat weet ik namelijk niet.

Het titelblad van het proefschrift: Early Life Nutrition and Gastrointestinal and Allergic Outcomes: The Generation R Study, Jessica Kiefte – de Jong

Financial support for this dissertation was kindly provided by:
Erasmus University Rotterdam
Nederlandse Coeliakie Vereniging
J.E. Jurriaanse Stichting, Rotterdam
Astmafonds
Danone Research – Center for Specialised Nutrition
Yakult Nederland B.V.
Nutricia Nederland B.V.
Nestlé Nutrition
GE Healthcare
Nutri-akt B.V.
Stichting Astmabestrijding

Lobby en maffia

Ik blijf het opmerkelijk vinden dat Nutricia, Friso en andere kunstvoedingsfabrikanten altijd staan te trappelen om onderzoeken en ook scholingen te financieren. O.a. op het gebied van borstvoeding, wat is voor hen de winst? Lobby’s noemen ze dit. Lobby klinkt een beetje als lobbes, goedzak. Maar onderschat lobby’s niet! Het zijn groepen die in staat zijn druk uit te oefenen op de besluitvorming op regeringsniveau. Zo is er een tabakslobby en een diabateslobby en vele andere.

Vroegere introductie van bijvoeding kan allergie voorkomen

In het Erasmusonderzoek werden geen verschillen gevonden tussen groepen kinderen met en zonder koemelkallergie of overgevoeligheid in de familie (wat overigens niets met zekerheid zegt over individuele situaties). Ook werd geconcludeerd dat het voor wat betreft gewichtstoename niet uitmaakt of vast voedsel voor of na zes maanden worden geïntroduceerd. Afgeraden wordt wel om voor zes maanden al brood, glutenpap of vis te geven.

Door deze en andere studies is de kans groot dat de adviezen op het gebied van bijvoeding vervroegd gaan worden. Toch lees ik ook kanttekeningen in de conclusies van het onderzoek. Deze worden in de media echter nergens genoemd!

De onderzoeker geeft aan dat een standaard advies over leeftijd van introductie van bijvoeding niet gegeven kan worden. De gevolgen van vroeg of laat vast voedsel zijn namelijk erg uiteenlopend. Ook adviseert zij om meer onderzoek te doen naar de voeding van jonge kinderen vlak na de periode van melk en bijvoeding. In het proefschrift spreekt zij over een ‘Westers eetpatroon’ wat mijns inziens betekent dat ‘ons’ eetpatroon sowieso gezonder kan. Dit soort aanduidingen geven ook aan hoe complex deze materie is en hoe belangrijk om naar het individuele kind in zijn individuele situatie te blijven kijken.

Normen en werkelijkheid

In Nederland krijgt 2 op de 5 baby’s uitsluitend borstvoeding tot de leeftijd van zes maanden. Dat betekent dat 60% van de Nederlandse baby’s op de leeftijd van zes maanden bijvoeding krijgt wat in strijd is met wat de WHO adviseert. In hoeverre kun je dan (nieuwe) aanbevelingen doen die goed zijn voor hun gezondheid op de lange termijn?

Soms lees ik het argument dat het advies van de WHO om baby’s tot zes maanden enkel borstvoeding te geven alleen nodig is in ontwikkelingslanden. In die landen gelden voordelen als kosteloos, hygiënisch en anticonceptieve werking. In het Westen heeft borstvoeding andere (grote!) voordelen, namelijk minder kans op overgewicht en (indirect) diabetes. Flesvoeding (ook moedermelk uit de fles) verhoogt het risico op obesitas, dit verdient mijns inziens minstens zoveel aandacht dan allergiepreventie. We willen onze baby’s te vol stoppen! Een baby aan de borst stopt bij verzadiging. Sommige baby’s die met de fles gevoed worden drinken alles op wat ze aangeboden krijgen.

Vier maanden of zes maanden

Persoonlijk ben ik benieuwd naar een vergelijking tussen zes maanden exclusief borstvoeding en overig. En het verschil tussen vier maanden borstvoeding met daarna bijvoeding en zes maanden borstvoeding.
Het punt is… dat dit niet de Nederlandse werkelijkheid is. In het onderzoek zal een representatief deel van de Nederlandse kinderen onderzocht zijn. Baby’s met verschillende erfelijke eigenschappen, opgroeiend in verschillende milieus, verschillende soorten melk en op verschillende momenten in hun leven verschillende soorten bijvoeding. Wat ook in de onderzoeksconclusies staat: Er is meer onderzoek nodig om het voedingsgedrag van jonge kinderen op het juiste moment in hun leven te beïnvloeden. Speciale aandacht is vereist voor kinderen van families met een laag sociaaleconomische achtergrond.

Met een gerust hart je baby vanaf vier maanden laten wennen aan vast voedsel met de wetenschap dat je kindje daarmee minder kans heeft op het ontwikkelen van een allergie. Wees eerlijk, het zou fijn zijn op deze manier te kunnen bijdragen aan de gezondheid van je baby. Mijn boodschap: blijf kritisch, blijf jezelf informeren en vraag bij adviezen waaróm iets gezond of minder gezond is. Door de onderbouwing kun je meestal de beste afweging voor jouw kind maken.

Mij ontbreekt het aan tijd om alle onderzoeksconclusies en beweringen tot in detail uit te zoeken. Ik neem aan dat voor jullie, lezers, ouders, hetzelfde geldt.
Ik ben zelf geneigd te denken dat de natuurlijke ontwikkeling bepaalt wanneer een baby aan vast voedsel toe is. Met vier maanden kan hij zelf nog geen worteltje of boontje pakken :-) Met vijf of zes maanden wel. Echt kauwen en goed zitten volgen nog later. Eigenlijk gaat het meestal vanzelf, met gezond verstand kom je een heel eind zonder al te grote twijfels.

Hoe kies jij het beste voor je baby?

Waar let je op? Welke informatie vinden jullie betrouwbaar? Van wie?
Wat het consultatiebureau adviseert? Of de kinderarts?
Signalen die je baby laat zien?
Heeft hij honger, kijkt hij met interesse naar eten of stopt hij van alles in zijn mondje?
Vertrouw je op de informatie op potjes? Voldoet immers aan wettelijke eisen.
Geef je bijvoeding omdat je baby minder goed groeit?
Omdat je twijfelt aan de volwaardigheid van zes maanden alleen maar borstvoeding? Of omdat je baby weigert uit een fles te drinken?
Omdat je overtuigd bent dat je kindje allergisch is?
Geef je je baby waar je zelf ook groot door bent geworden?

Lees meer

Groente voor je baby

WHO code: Moedermelk alternatief voor borstvoeding?

Tegenstrijdige informatie en adviezen: om gek! van te worden