Veilig slapen en inbakeren op het kinderdagverblijf en overige kinderopvang

Als je een baby verwacht, dan komt vroeg of laat het kinderopvangvraagstuk voorbij. Ongeveer twee derde van de ouders is van mening dat een crèche voor hun kind een goede opvang is of zegt geen andere keus te hebben. (1)

Op het moment dat je kiest voor een kinderdagverblijf, ben je nog zwanger en weet je (nog) niet welke start je (nieuwe) baby na de geboorte gaat maken, maar je gaat je ongetwijfeld voorbereiden en oriënteren.

Kennismaking kinderdagverblijf

• Wat is je allereerste indruk? (hou die gedachte vast, kan bij twijfel doorslaggevend zijn)
• Hoe voelt het?
• Hoeveel verzorgsters zijn er per groep? Meest ideaal is dat een leidster maximaal drie baby’s verzorgt.
• Vraag naar het beleid omtrent veilig slapen. Een onmisbaar onderdeel is de slaaphouding. Een jonge baby moet altijd op zijn rug te slapen worden gelegd.*
• Hoe houdt men toezicht op slapende baby’s? Via babyfoon en/of video? Hoe vaak gaat er een medewerker kijken?
• Welke indruk heb je van de ventilatie en de temperatuur in de slaapkamers? Welk beddengoed wordt gebruikt en hoe worden de bedjes opgemaakt?
• Is er een mogelijkheid voor onrustige baby’s om alleen op een kamertje te slapen?
• Welke individuele afspraken zijn er mogelijk, zowel qua beleid als uitvoering?

* Een baby op de buik te slapen leggen maakt het risico van wiegendood wel vier tot vijf maal groter dan gemiddeld. Bij een verkouden baby nog iets meer en bij een huilbaby aanzienlijk meer. Een baby dus zelfs niet één enkele keer op de buik te slapen worden gelegd, bijvoorbeeld omdat het kind alleen dan troostbaar lijkt. Het is helaas meer dan eens gebeurd dat zo’n uitzondering fataal afliep. (2)

Baby geboren

De eerste maanden na de komst van een baby ben je uit balans, zowel lichamelijk als emotioneel. Op zoek naar nieuw evenwicht komt vroeg of laat de gekozen kinderopvang weer voorbij in je gedachten. Gaat het goed met je baby en heb je zin om weer aan het werk te gaan dan zul je andere gedachten hebben dan een ouder wiens kindje niet zo lekker gaat en twijfels heeft of hij/zij er aan toe is om de zorg over te laten aan anderen.

Wennen

Een kinderdagverblijf biedt altijd de mogelijkheid om te ‘wennen’, dat wil zeggen voorafgaand aan de definitieve plaatsing mag een baby een aantal keren (bij voorkeur met een slaapperiode) in de groep verblijven om te wennen aan de veranderende omstandigheden en de nieuwe routine. Geen overbodige luxe, al vraag ik me wel af of het voor een jonge baby werkelijk verschil maakt en dan met name voor baby’s die gevoelig zijn voor veranderingen en prikkels.
Ouders ervaren het wennen wel als prettig, ook voor hen is het een overgang en spannend.

Algemene stress beperkende en praktische tips:

1. Investeer de eerste maanden in het leren kennen van jouw kind. Blijf veel thuis, speel in op zijn lichaamstaal en volg zijn ritme (in babytempo). Leg een zo goed mogelijke basis voor een gezond slaap-drink-speel-ritme.
2. Sta ’s ochtends op tijd op en neem ruim de tijd voor het ochtendritueel (drinken, wassen, aankleden, kletsen, zingen, etc.) voordat je je kind naar de crèche brengt.
3. Geef de verzorgsters zoveel mogelijk informatie over je baby. Hoe lang kan hij wakker zijn? Hoe zie jij aan hem dat hij moe is? Welke slaapsignalen gaan aan zijn huilen voor af? Spreek af wat te doen als hij maar een kort slaapje heeft gedaan; toch meteen voeden? (eventueel een aangepaste hoeveelheid).
4. Als je baby bij het slapen gaan een fopspeen gewend is, vraag de verzorgsters of zij deze op de kinderopvang ook consequent willen geven.
5. Vraag of ze het bed (kort) en stevig opmaken.
6. Tijdens de wakkere tijd weinig speelgoed in de box, in elk geval geen baby-gym of ander speelgoed boven zijn hoofd, zodat zijn slaapsignalen beter zichtbaar of sneller hoorbaar zijn.
7. Zorg ervoor dat je baby na een dag kinderdagverblijf weer een dag thuis kan zijn zodat hij zo nodig kan bijslapen. Dit betekent wel, dat je je baby waarschijnlijk groot plezier doet door op een thuisdag ook echt thuis te blijven. Denk er eens over na hoe je dat zelf vindt. Het zal tijdelijk zijn… er komt een tijd dat je baby niet meer zo snel uit zijn doen is van veranderingen en sneller ‘herstelt’.
8. Als je daar behoefte aan hebt: Check eens hoe het gaat door op een onverwacht moment het kinderdagverblijf binnen te wandelen.

Inbakeren op het kinderdagverblijf

Als je je baby gaat inbakeren en hij heeft daar baat bij, denk er dan op tijd aan om te informeren of men bereid is om dit op het kinderdagverblijf voort te zetten. Zo niet, dan kun je op tijd een plan maken om het inbakeren voor die tijd af te wennen.

Zijn de verzorgsters bereid om je baby in te bakeren, vraag dan om hun beleid op dit gebied.

• Vraag of ze dezelfde doek willen gebruiken als waarmee je je baby thuis ook inbakert, dit is voor je baby bekend en meest vertrouwd. Op de foto een baby in de Pacco inbakerdoek.
• Is men bekend met leeftijdsgrenzen en contra-indicaties? Denk er aan om door te geven als je baby gevaccineerd is en 24 uur niet ingebakerd mag worden vanwege de kans op koorts.
• Overleg welke kleding je baby onder de doek mag dragen en met welk beddengoed ondergestopt.
• Overleg in de afbouwfase van het inbakeren en vraag om continuïteit van dit proces.
• Vraag of je baby alleen op een kamertje kan slapen en vraag (opnieuw) om voldoende toezicht.

Wiegendood

Helaas komt het in Nederland af en toe voor dat een baby tijdens kinderopvang overlijdt onder het beeld van wiegendood. Zowel in kinderdagverblijven als bij gastouders. Aandacht voor preventie en voorzorgsmaatregelen kan het risico – dat in het bijzonder voor jonge baby’s tussen 3 en 9 maanden relatief hoger blijkt uit te vallen dan in thuissituaties – tot het uiterste beperken. (2)

Lees: dankzij preventie en voorzorgsmaatregelen…
en daarom is het 1. niet nodig om je angst (die je als ouders van nature hebt) onnodig te voeden en 2. belangrijk om een niet aflatende aandacht te houden voor veilig slapen!

Luister naar je innerlijke stem, informeer jezelf en maak bewuste keuzes die bij jouw baby en bij jouw situatie passen. Dit artikel kan daarbij een hulpmiddel zijn.

Een baby die niet kan wennen of aanhoudende twijfel

Voor onrustige of prikkelbare baby’s is het doorgaans lastig om te slapen op een kinderdagverblijf. Baby’s worden aan veel nieuwe prikkels blootgesteld: meer geluid, meer visuele prikkels, nieuwe, vaak wisselende verzorgsters, veel andere kinderen en andere routines. Zo is naar bed gebracht worden en slapen in een kinderdagverblijf met andere kinderen heel anders dan thuis.

Uit onderzoek van orthopedagoge Esther Albers is gebleken dat het stressniveau bij baby’s op de kinderopvang hoger is dan thuis. (3) Voor sommige kinderen kan het teveel zijn om überhaupt te kunnen slapen op de kinderopvang.

Stressmeting

Albers volgde negen maanden lang een grote groep baby’s vanaf het eerste moment dat ze naar de kinderopvang gingen. De meeste baby’s waren toen drie maanden oud. Van die groep kinderen bepaalde ze maandelijks hun cortisolwaarden. Cortisol wordt ook wel ‘stresshormoon’ genoemd en kan worden bepaald uit speekselmonsters. Het speeksel werd ’s ochtends en in de namiddag afgenomen en dit werd vergeleken met de cortisolwaarden die de kinderen thuis hadden. Daaruit bleek dat de cortisolwaarden op de crèche permanent hoger waren dan thuis en dat gold zeker voor de eerste maand. Daar was sprake van een piek. De verschillen tussen thuis en het kinderdagverblijf werden bovendien groter naarmate de tijd vorderde.

Wat verder bleek uit haar onderzoek was dat stress in een thuissituatie omlaag kan worden gebracht door een sensitieve ouder, maar dat stress in de crèche niet vermindert door een sensitieve verzorgster.

Alternatieven

Als je baby slecht tegen veranderingen kan, is een kinderdagverblijf wellicht geen geschikte plaats voor hem om te verblijven in zijn eerste levensjaar.

Een alternatief is om de zorg voor je baby over te dragen aan een vaste oppas: een grootouder, een buurvrouw of een liefdevolle gastouder. Laat het bij één oppas en vraag niet allebei de grootouders én de buurvrouw. Ook dat is te veel voor een gevoelige baby.

Soms vallen alle alternatieven buitenshuis af omdat je baby alleen maar goed gedijt bij rust en een eenduidig, voorspelbaar leven. Overweeg of tijdelijk stoppen met werken of thuiswerken een optie is. Zo niet, overleg welke verbeteringen er op de kinderopvang mogelijk zijn.

Bronnen

(1) Hoe schadelijk is de crèche voor een baby?
(2) Voorbeeldprotocol veilig slapen en wiegendoodpreventie tijdens kinderopvang – oktober 2011, te bestellen via de NCJ (Voorheen Stichting Wiegedood)
(3) Babyopvang kan beter, Publicatie Nederlands Jeugdinstituut

Lees meer

Baby slaapt niet op het kinderdagverblijf, wat kun je doen?

Inbakeren afbouwen (afwennen)